sveta PetkaSveta Petka, na grčkom Paraskeva, rođena je u selu Epivat, nedaleko od grada Kalikrata, u jedanaestom veku, na srpskoj zemlji, pa se pretpostavlja da je bila Srpkinja. Roditelji su joj bili Hrišćani, srednjeg imovnog stanja, a brat Jeftimije je bio episkop. Po smrti roditelja, Petka napušta imanje, srodnike i otadžbinu, odriče se svetovnog života, prezrevši sve ljudske sujete i odlazi u pustinju, posvetivši se usamljeničkom životu, molitvi i službi Bogu.
Legenda kaže da joj se pod starost u snu javio anđeo, rekavši joj da napusti pustinju, vrati se u otadžbinu i poslednje dane svog života provede tamo. U povratku za Epivat, svratila je u Carigrad da poseti crkvu svete Sofije. U rodnom selu kratko je poživela do smrti i njena rodbina je, po običajima, sahrani na seoskom groblju. Međutim, nekim Hrišćanima je bilo stalo da se Paraskeva dostojnije sahrani i nakon nekog vremena iskopali su njeno telo i videvši da je netaknuto, netruležno, preneli su ga u epivatsku crkvu. Na njenom grobu od tog vremena počela su da se događaju čuda, a mnogi bolesni su nalazili isceljenja pohodivši njen grob.
Bugarski car Asen je oteo telo svete Paraskeve, 1238. godine i preneo u svoju prestonicu Trnovo, a kada su Turci osvojili bugarsko i srpsko carstvo, sultan Selim je naredio da se telo sv. Paraskeve prenese u njegovu prestonicu. Telo sv. Petke je najpre ležalo u dvoru sultana Selima, a zatim ga je preuzela carigradska patrijaršija. Kneginja Milica, žena kneza Lazara, je izmolila od tadašnjeg sultana, da telo sv. Paraskeve prenese u Srbiju, s obzirom da je ona Srpkinja i srpska svetiteljka i telo joj je počivalo u kapeli ispod crkve Ružice na Kalemegdanu. Konačno, 1641. godine, carigradski patrijarh Partenije, poklanja telo svete Petke moldavskom knezu koji ga prenosi u grad Jaš i polaže u crkvi Sveta Tri jerarha.
Sveta Petka se na ikoni predstavlja u monaškoj odeći, kako u desnoj ruci drži Časni Krst. Spomen joj je 27. oktobra, (14. oktobra), na dan njene smrti i kod Srba najviše se slavi u Dalmaciji, Istočnoj Srbiji i Nišavskom kraju. Poštovana je i kao zaštitnica ženskih poslova i toga dana strogo je zabranjeno presti, tkati i raditi slične poslove. U nekim krajevima Srbije, za ovaj dan se sprema i lomi poseban kolač za zdravlje stoke. Pogrešno je verovanje, rasprostranjeno među ženskim svetom, da se petak posti zbog svete Petke i mnoge žene se čak i zavetuju svetici na post petkom! I petak, kao i sreda, poste se u spomen Spasitelja, Isusa Hrista: sreda zbog izdajstva Judinog, a petak zbog raspeća Spasitelja.
Svim Srbima koji za Krsnu slavu imaju zaštitnika sv. Petku, sretna slava i od Boga svako dobro.


Sokobanja, 22.10.2009.g.
Priredio: V.S. Putnik